ธุรกิจกงสีคือรูปแบบธุรกิจครอบครัวที่พบได้บ่อยในสังคมไทยเชื้อสายจีน โดยเป็นการทำกิจการร่วมกันของสมาชิกในครอบครัวเดียวกัน ใช้ทรัพย์สินกองกลาง และช่วยกันบริหารจัดการ
แม้จะดูเป็นระบบที่เรียบง่ายและอาศัยความไว้เนื้อเชื่อใจกันเป็นหลัก แต่ในปัจจุบันการบริหารธุรกิจกงสีไม่ง่ายเหมือนในอดีต เพราะทุกอย่างควรจัดการอย่างเป็นระบบ มีการทำงานและให้เงินเดือนเหมือนรูปแบบบริษัท ทำให้คนที่จะต้องรับช่วงต่อดูแลธุรกิจกงสีควรเข้าใจเรื่องระบบการเงินและภาษี เพื่อให้ธุรกิจครอบครัวดำเนินต่อไปได้อย่างยั่งยืน
HIGHLIGHT
- ธุรกิจกงสี คือธุรกิจที่ประกอบกิจการโดยสมาชิกในครอบครัว โดยรายได้ที่ได้มาทั้งหมดจะถูกเอามารวมไว้เป็นกองกลาง
- ปัญหาคลาสสิกส่วนใหญ่ของธุรกิจกงสีคือการไม่มีการแยกเงินส่วนตัวกับเงินของธุรกิจออกจากกันอย่างชัดเจน ทำให้ไม่รู้กำไรที่แท้จริง หรือบริการจัดการบัญชียาก
- การจัดทำธรรมนูญครอบครัว คือทางออกของธุรกิจกงสียุคใหม่ที่ช่วยให้บริษัทเติบโตและลดปัญหาความขัดแย้งในครอบครัวได้
ธุรกิจกงสี คืออะไร ?
“ธุรกิจกงสี” คือ ธุรกิจที่ประกอบกิจการโดยสมาชิกในครอบครัว รายได้ที่ได้มาทั้งหมดจะถูกเอามารวมไว้เป็นกองกลาง และมีหัวหน้าครอบครัวเป็นคนคอยจัดสรรปันส่วนค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นค่ากินอยู่ ค่าใช้จ่ายในบ้าน หรือเงินเดือน ด้วยเหตุนี้ ทรัพย์สินทั้งหมดจึงถูกถือครองร่วมกันในนามของครอบครัว มากกว่าจะเป็นทรัพย์สินของใครคนใดคนหนึ่ง
รูปแบบของธุรกิจกงสีในอดีต vs ปัจจุบัน
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ลองมาเปรียบเทียบธุรกิจกงสีแบบเก่ากับแบบใหม่กันสักนิด ว่ามีความเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรบ้าง
- ธุรกิจกงสีแบบเก่า คือธุรกิจที่เน้นระบบเครือญาติ เงินจะถูกรวมเป็น “กระเป๋าเดียว” โดยผู้นำตระกูลจะมีอำนาจการตัดสินใจสูงสุด สมาชิกทุกคนจะช่วยกันทำงาน และใช้เงินจากกองกลางเดียวกัน การเบิกจ่ายเงินกงสีส่วนใหญ่ไม่มีหลักฐานที่ชัดเจน แต่จะเน้นความเชื่อใจมากกว่า
- ธุรกิจกงสีแบบใหม่ คือระบบกงสีที่ถูกปรับเปลี่ยนให้มีความเป็นมืออาชีพมากขึ้น มีการแยกบัญชีทรัพย์สินส่วนตัวและบริษัทออกจากกัน อาจมีการจ้างผู้บริหารมืออาชีพจากภายนอกเข้ามาช่วยงาน และมีการใช้ระบบเอกสารทางบัญชีที่ได้มาตรฐาน เพื่อลดความขัดแย้งและเพิ่มความโปร่งใสในการตรวจสอบ
ข้อดี-ข้อเสียของการบริหารธุรกิจกงสีมีอะไรบ้าง?
การทำธุรกิจกงสีมีทั้งข้อดีและข้อเสีย การรู้ให้รอบจะช่วยให้คุณบริหารจัดการเงินได้ดียิ่งขึ้น
ข้อดีของธุรกิจกงสี
- สมาชิกเป็นคนในครอบครัว ทำให้การทำงานร่วมกันมีความเชื่อใจกันมากกว่าหุ้นส่วนภายนอก
- ทรัพย์สินและผลประโยชน์ยังคงหมุนเวียนอยู่ภายในครอบครัว
- รักษาทรัพย์สินให้อยู่ในตระกูล ทรัพย์สินและผลประโยชน์ยังคงหมุนเวียนอยู่ภายในครอบครัว
- สมาชิกหลายรุ่นสามารถสืบทอดและต่อยอดกิจการได้
ข้อเสียของธุรกิจกงสี
- มักละเลยการวางแผนอย่างเป็นระบบ ติดกับดักของการทำอะไรง่าย ๆ เพราะเห็นเป็นธุรกิจในครอบครัว ทำให้เสี่ยงเกิดการขาดสภาพคล่องทางการเงิน
- หากไม่มีการกำหนดสิทธิ หน้าที่ และสัดส่วนผลประโยชน์ชัดเจน อาจเกิดปัญหาทะเลาะกันได้
- หากไม่ได้จดทะเบียนเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน อาจมีปัญหาเรื่องความรับผิดทางกฎหมาย
- หากทายาทมีวิสัยทัศน์ไม่ตรงกัน อาจทำให้ธุรกิจสะดุดหรือแตกออกเป็นหลายส่วน
แนวทางการบริหารธุรกิจกงสีต้องทำยังไง ไม่ให้กงสีเจ๊ง
การจะพาธุรกิจกงสีก้าวไปสู่ความสำเร็จได้ จำเป็นต้องมีการวางโครงสร้างพื้นฐานที่แข็งแรง มีดังนี้
จัดทำธรรมนูญครอบครัว
การวางกติการ่วมกันระหว่างสมาชิกในครอบครัว เช่น คุณสมบัติของคนที่มีสิทธิ์ทำงาน หรือนโยบายการรักษาพยาบาล โดยควรมีการจัดทำข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อลดความขัดแย้งหรือข้อโต้เถียงในอนาคต
สร้างระบบบริหารการเงินภายในครอบครัว (Family Holding Company)
การจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทโฮลดิ้งเพื่อถือครองหุ้นในบริษัทต่าง ๆ ของธุรกิจกงสี เป็นวิธีที่ช่วยจัดการภาษีได้ดีกว่า เพราะมีการทำบัญชีบริหารที่แม่นยำ ทำให้เห็นภาพรวมของกำไรขาดทุนที่แท้จริง
ปรึกษานักวางแผนการเงิน
การจัดการธุรกิจกงสีมีความซับซ้อน ทั้งเรื่องภาษีมรดกหรือภาษีนิติบุคคล ดังนั้น การมีที่ปรึกษาที่เป็นนักบัญชีมืออาชีพ จะช่วยอุดรอยรั่วทางการเงินได้ในวันที่ผู้บริหารเงินกงสียังมีความรู้เรื่องการวางแผนการเงินไม่มากพอ
สำหรับใครที่กำลังมองหาพาร์ตเนอร์ที่ให้บริการวางแผนภาษีและระบบบัญชีสำหรับธุรกิจครอบครัว GETBiz พร้อมช่วยให้คุณวางแผนทางการเงิน และจัดโครงสร้างการเงินกงสีให้เป็นระบบมากยิ่งขึ้น สนใจปรึกษาวางแผนการเงิน และภาษี คลิกเลย!
ให้ผลตอบแทนที่เป็นธรรม
อีกหนึ่งกฎเหล็กของธุรกิจกงสี คือต้องแยก “ค่าแรง” ออกจาก “เงินปันผล” คนที่เข้ามาทำงานควรได้รับเงินเดือนหรือโบนัสตามความสามารถ ส่วนคนที่ถือหุ้นแต่ไม่ได้ทำงาน ก็ควรรอรับเฉพาะเงินปันผลตามผลประกอบการ ซึ่งการทำแบบนี้ได้ต้องอาศัยวิธีคิดต้นทุนกำไรที่ถูกต้องด้วยนั่นเอง
ตัวอย่างการบริหารธุรกิจกงสีของบริษัทยักษ์ใหญ่ในประเทศไทย
ในประเทศไทยมีธุรกิจกงสีที่ประสบความสำเร็จระดับโลก ซึ่งเป็นต้นแบบที่ดี เช่น
- กลุ่มเซ็นทรัล (ตระกูลจิราธิวัฒน์) ตระกูลมหาเศรษฐีอันดับต้น ๆ ในไทย โดดเด่นเรื่องการมีธรรมนูญครอบครัวที่แยกฝ่ายบริหารได้อย่างชัดเจน จนทำให้ธุรกิจประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน
- เครือเจริญโภคภัณฑ์ (CP – ตระกูลเจียรวนนท์) ตัวอย่างของการขยายอาณาจักรธุรกิจกงสีสู่ธุรกิจระดับโลก โดยเน้นการวางแผนอย่างเป็นระบบ จนสามารถขยายกิจการได้ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
- กลุ่มกระทิงแดง (TCP – ตระกูลอยู่วิทยา) มีการวางกลยุทธ์หลังบ้านที่แข็งแกร่ง จัดโครงสร้างการถือหุ้นที่รัดกุม และแบ่งบทบาทหน้าที่ของทายาทจนแตกไลน์ผลิตภัณฑ์ไปได้ไกลทั่วโลก
ธุรกิจกงสียุคใหม่ต้องปรับตัว วางแผนระบบการเงินให้ชัด
ธุรกิจกงสีจะอยู่รอดหรือล่มสลายไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดของทรัพย์สิน แต่ขึ้นอยู่กับระบบการจัดการภายในครอบครัว โดยเฉพาะการจัดการเรื่องเงินที่หากไม่มีการวางแผนอย่างเป็นระบบ อาจทำให้เกิดปัญหาหนี้สิน หรือทำให้ธุรกิจของครอบครัวล้มไม่เป็นท่าได้
หากคุณต้องการเริ่มจัดต้นระเบียบธุรกิจกงสี แต่ไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ให้ GETBiz ช่วยดูแลระบบบัญชีให้คุณ เราเข้าใจบริบทของ SMEs หรือธุรกิจครอบครัว และพร้อมเป็นลมใต้ปีกเพื่อประคองธุรกิจให้เติบโตอย่างมั่นคง
สำหรับใครที่อยากอัปสกิลเรื่องภาษีหรือเสริมทักษะเรื่องการวางแผนการเงินทางธุรกิจเพื่อนำไปปรับใช้กับกงสีตัวเอง ขอแนะนำ Financial Mastery for The AI Era หลักสูตรบริหารกำไรธุรกิจ ไม่จำเป็นต้องเก่งเลข สอนโดยอ. พัช CFO และที่ปรึกษาธุรกิจ SMEs และธุรกิจกงสีมาแล้วกว่า 100 ธุรกิจ
ช่องทางการติดต่อ :
- Line : @getbiz
- Facebook : GETBiz Thailand
- TEL : 02-107-4170
คำถามที่พบบ่อย
ลักษณะของธุรกิจกงสีเป็นอย่างไร?
- ทรัพย์สินเป็นของส่วนกลาง ไม่ได้แบ่งกรรมสิทธิ์ชัดเจนตั้งแต่ต้น
- สมาชิกครอบครัวมีสิทธิร่วมกัน ทั้งในการบริหารหรือรับผลประโยชน์
- บริหารแบบเครือญาติ ใช้ความสัมพันธ์และความเชื่อใจเป็นหลัก
- มีการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น เพื่อรักษาทรัพย์สินให้อยู่ในตระกูล
ปัญหาที่พบบ่อยในธุรกิจกงสีมีอะไรบ้าง?
ตัวอย่างปัญหาที่พบบ่อย เช่น
- การแบ่งกำไรไม่เป็นธรรม ทำให้พี่น้องรู้สึกว่าได้ส่วนแบ่งไม่คุ้มค่าเหนื่อย
- ไม่มีเอกสารชัดเจนในการโอนทรัพย์สิน อาจนำมาซึ่งคดีความเมื่อผู้นำครอบครัวเสียชีวิต
- วิสัยทัศน์ไม่ตรงกัน ทำให้เกิดความคิดเห็นขัดแย้งจนธุรกิจเดินหน้าต่อไม่ได้
- ปัญหาภาษีและข้อกฎหมาย เช่น การใช้เงินปะปนกันทำให้โดนตรวจสอบภาษีย้อนหลัง หรือเสียภาษีซ้ำซ้อนจากการวางแผนโครงสร้างธุรกิจกงสีผิดพลาด
ธุรกิจกงสีควรจัดการเรื่องทรัพย์สินอย่างไร?
ควรแยกทรัพย์สินส่วนตัวกับทรัพย์สินของกิจการให้ชัดเจน จัดทำเอกสารทางกฎหมาย เช่น การจัดตั้งบริษัท โครงสร้างผู้ถือหุ้น หรือทำพินัยกรรม เพื่อป้องกันปัญหาในอนาคต
